Przeczytaj zanim kupisz Aktualności

Cudowne właściwości pszenicy orkisz są odkrywane na nowo

Krótka historia orkiszu

Orkisz spożywany był w starożytności. W czasach rzymskich był posiłkiem gladiatorów i zawodników igrzysk. Pszenica orkisz (Triticum spelta L.), zwyczajowo nazwana szpelcem lub orkiszem - gatunek zboża należący do rodziny wiechlinowatych. Popularny w średniowieczu, obecnie rzadko uprawiany.Już w dawnych czasach na Bliskim Wschodzie Izraelici, a w Europie Rzymianie i Germanie,szczególnie cenili sobie wysokowartościowe zboże - orkisz, jako pokarm który dawał im zdrowie,sprawność fizyczna i siłę a nawet inteligencję.Ze względu na swoje wszechstronne działanie wychwalany był przez średniowieczną, niemiecka mistyczkę, Hildegardę z Bingen, która przypisywała mu właściwości krwiotwórcze, budujące mięsnie i rozweselające. Św. Hildegarda radzi, by orkisz stanowił podstawę każdego posiłku. Dla osób które chciały by się dostosować do tej rady nie powinno sprawić to problemu gdyz dzisiaj orkisz jest dostępny w przeróżnych postaciach:chleba orkiszowego, makaronu, płatków, ciastek  kaszy , grysiku , mąki i otrębów.Z orkiszu robi się też kawę oraz piwo, które zachowując walory smakowe tych napojów, nie tracą  wspomnianych właściwości leczniczych. Niestety piwo orkiszowe w Polsce jest trudno dostępne.

Przed laty  jeszcze w okresie powojennym w Polsce, orkisz uprawiano w dosyć dużej ilości w miejscowościach podgórskich. Zniknął on z upraw w latach osiemdziesiątych ze względu na niską cenę i przez to małą opłacalnośc produkcji właśnie wtedy, kiedy zaczęto interesować się nim bardziej na zachodzie Europy.Pszenica orkisz (Triticum spelta) jako zboże chlebowe była uprawiana od bardzo dawna; obecnie spotykana jest w uprawach reliktowych. W 2002 roku rozpoczęto realizację projektu dotyczącego przywracania uprawy starych zbóż nad Dolna Wisła ,oraz stworzenia Muzeum Młynarstwa. W  projekcie przewiduje się utworzenie dwóch kolekcji starych gatunków zbóż, nakłonienie przynajmniej dziesięciu rolników do uprawy, stworzenie lokalnego rynku zbytu produktów powstałych z ziarna starych gatunków zbóż.

Co to jest Orkisz?

Ksiądz Krzysztof Huk, autor bardzo cenionego i wydanego w 1779 roku podręcznika „O rolnictwie, zbożach, łąkach, chmielnikach, winnicach i roślinach gospodarskich" tak pisze o tym zbożu: „Orkisz. Spelta. Dickel (po niemiecku używa się nazwy Dinkel").."To zboże średnie między pszenicą i jęczmieniem, miejscami i u nas znajome. Z korzonków podobnych pszenicznym, po kilka ździebeł z trawnymi liściami wypuszcza. Kłos ma piaskowaty, długi, ościsty, na który ziarna po dwa w łupince stulone,rzędami osadzone są, ziarna zaś pszennym są podobne. Wieloraki jest orkisz:  pszenny-pszenicy, jęczmienny - jęczmieniowi bardziej podobny, kosmaty - kłosów ościstych, goły - bez ości. Dwuziarnowy, jako się namieniło, po dwa ziarna stulone i pojedynczy po jednym ziarnie mający. Sieją od Narodzenia Najświętszej Panny aż do św. Michała . Rolę uprawia się jak pod żyto. Nasienie ma być roczne. Pszenny daje mąkę do chleba białą, zdrową i posilną, jęczmienny zaś bardziej na słód do białego piwa zażywany bywa".
Warto jeszcze dodać, że orkisz nadaje się do uprawy ekologicznej, ponieważ niewymaga stosowania nawozów sztucznych. Zaobserwowano nawet, że przy wysokim nawożeniu wyrasta wysoko, wylęga i daje bardzo mały plon. Jest więc zbożem tak zwanym ekstensywnym. W gospodarstwach ekologicznych wydajność ulega zwiększeniu dzięki stosowaniu kompostów.

Wyjątkowo zdrowy i niedoceniany chleb żytni orkiszowy

Ziarno orkiszu zawiera duże ilości białka, błonnika, nienasyconych kwasów tłuszczowych, węglowodanów, witamin, biopierwiastków. Zawiera więcej białka (13–17 proc.) niż ziarno pszenicy zwyczajnej. Jest od nich także bogatsze wlepiej przyswajalny gluten. Ponadto zawiera więcej cynku, miedzi i selenu oraz witamin A, E i D. Dominującym kwasem tłuszczowym jest wartościowy dla zdrowia kwas linolenowy. Gatunek ten jest również bogatym źródłem błonnika pokarmowego.

Orkisz ma łagodny, przyjemny smak i jest łatwostrawny. Spożywany trzy razy dziennie w połączeniu z określonym sposobem odżywiania zwiększa odporność i usuwa toksyny. Obniża poziom cholesterolu, zapobiega kamicy żółciowej  zmniejsza zapotrzebowanie na insulinę. Systematycznie stosowana dieta orkiszowa regeneruje cały organizm,przywracając zdrowie. Stanowi znakomite pożywienie dla pacjentów poddawanych intensywnej opiece medycznej, wcześniaków i chorowitych niemowląt. Wzmacnia narządy zmysłów, a także spowalnia procesy starzenia się.Orkisz wzmacnia ciało, zapewnia dobra krew i pogodne usposobienie. Pomaga przy zmęczeniu, spadku wydolności,problemach z sercem i układem krążenia, przy angina pectoris, alergiach, utrudnionej przemianie związków wapnia, przy wzmożonej podatności na infekcje, chorobach wątroby i nerek, a to jeszcze nie wszystko. Działa "rozgrzewająco", wspomaga, więc krążenie, jest "tłusty", więc przyczynia się do poprawy funkcjonowania systemu nerwowego, dzięki zawartości podstawowych aminokwasów jest "wysokowartościowy, powoduje prawidłowe trawienie i lepsza budowę tkanki mięśniowej, "zapewnia dobra krew" i jest naturalnym środkiem znakomicie poprawiającym nastrój.
Spożywa się go w postaci ziarna, kaszy, maki,pieczywa, makaronu, płatków, otrąb, kawy, syropu. Można przyrządzać chleb, kluski, naleśniki, pizze, masło, pasty, zasmażki, sosy, sałatki, słodycze, mleko, zupy lecznicze.Wszelkie produkty orkiszowe sprzyjają dobremu trawieniu i utrzymują w zdrowiu żołądek i jelita. Przy normalnym trawieniu i przy zaparciach zaleca się przede wszystkim produkty pełnoziarniste, np. chleb pełnoziarnisty, grysik pełnoziarnisty i nasiona orkiszu ewentualnie orkisz częsciowo omielany. Przy skłonnościach do biegunek korzystniejsze są produkty z białej mąki najlepiej w formie kleików.Cudowne właściwości pszenicy orkisz są odkrywane na nowo. Powraca ona do łask dzięki wielorakim zaletom i dzięki wzrostowi upraw ekologicznych.

Badania kliniczne przeprowadzone w XX w. w Niemczech wykazały, że spożywany trzy razy dziennie orkisz z upraw ekologicznych w połączeniu z określonym sposobem odżywiania leczy m.in. alergie, cukrzycę, otyłość, stwardnienie rozsiane, AIDS, chorobę Alzhaimera, chorobę Parkinsona, anginę, reumatyzm, raka, zatrucie lekami. Jest doskonały dla osób osłabionych, wyczerpanych, niedożywionych.Część z tych zalet stało się tematem badań naukowych i została potwierdzona jako prawdziwa. Badania nad orkiszem trwające trzydzieści pięć lat prowadzili dr medycyny Gottfield Hertz i naturoterapeuta Wighard Strehlow z Konstancji. Naukowcy odkryli, że najwartościowsze składniki znajdują się, nie tak jak w znanych nam dotychczas gatunkach zbóż, w łusce, ale w ziarnie wewnętrznym. Wykryli w nim obecność rodanidu, substancji biologicznie czynnej, która jest naturalnym antybiotykiem występującym w ślinie, krwi i mleku kobiecym. Chroni ona karmione dzieci przed infekcjami, wzmacnia układ odpornościowy, wspomaga procesy krwiotwórcze,przyrost ciała, zapobiega nieprawidłowemu przebiegowi ciąży. Według naukowców systematyczne stosowanie diety orkiszowej wzmacnia, regeneruje wszystkie narządy i układy w organizmie, przywraca zdrowie.Tak więc orkisz jest poważną alternatywą żywieniową dla wszystkich, którym leży na sercu własne zdrowie jak i zdrowie najbliższych. Produkty z orkiszu przy swoich zdrowotnych i upiększających właściwościach mają jeszcze tą zaletę. W przeciwieństwie do częściproduktów ekologicznych i zdrowej żywności są smaczne - mają słodkawy, orzechowy posmak.

Bardzo ważne jest, by produkty orkiszowe stosowane w celach leczniczych nie zawierały w swoim składzie domieszek innych zbóż, ziaren(nie wspominając już o jakichkolwiek barwnikach ,sztucznych konserwantach i polepszaczach). Istotny również jest sposób przygotowywania orkiszu. Powinniśmy zachować podstawowe zasady zdrowego gotowania. Należy unikać naczyń aluminiowych, z tworzyw sztucznych, uszkodzoną emalią czy teflonem. Nie powinno używać się kuchenek
mikrofalowych. Zaleca się, by potraw gotowanych nie odcedzać, ponieważ w ten sposób pozbywamy się cennych składników.Wybór produktów z orkiszu jest duży. Możemy kupić ziarno, kaszę, mąkę, chleb orkiszowy, makaron,ciastka, płatki, otręby, syrop a nawet kawę z orkiszu. Podstawowym minusem są dość wysokie ceny - na przykład za kilogram mąki zapłacimy ok. 6-7 złotych,  za 400 gramów kaszki mniej więcej tyle samo, a za płatki (300 gramów) ok. 4 złotych.